หลังคาเมทัลชีท: จากแผ่นเหล็กแผ่นเดียว ต้องเพิ่มอะไรบ้าง?

สารบัญ
หลังคาเมทัลชีททรงจั่วแบบเห็นหัวสกรู มีทั้งโครงและแปรองรับแผ่น ชุดสกรูกับแหวนยาง และแผ่นครอบตามรอยต่อ ส่วนฉนวน รางน้ำ และท่อน้ำลงเป็นส่วนที่เลือกเพิ่มตามความต้องการของอาคารครับ
ลองเริ่มจากแผ่นเดียวบนบ้านตัวอย่าง แล้วดูว่าปัญหาแต่ละอย่างทำให้ต้องมีส่วนใดมารับหน้าที่ ตั้งแต่รองรับแผ่น ยึดต้านแรงลม ไปจนถึงพาน้ำออกจากหลังคาครับ
แผ่นเหล็กมีลอนแล้ว ทำไมยังต้องมีโครง?
ถ้าเริ่มจากแผ่นเหล็กบางที่แบนเรียบ แผ่นยังแอ่นตัวได้ง่าย เมื่อใช้วัสดุและความหนาเท่ากัน การขึ้นรูปเป็นลอนช่วยให้แผ่นต้านการแอ่นตัวได้ดีขึ้น รูปทรงของลอนจึงมีหน้าที่กับตัวแผ่น แต่ยังต้องมีส่วนรองรับอยู่ข้างใต้ครับ
โครงหลักของตัวอย่างนี้เป็นโครงลาดเอียงบนตัวอาคาร ช่วยรองรับส่วนหลังคาและกำหนดแนวลาดให้น้ำไหลจากด้านสูงลงชายคา ความลาดที่เหมาะสมต้องเข้ากับรูปลอนและระบบหลังคาที่ใช้ครับ
แปเป็นแนวรองรับแผ่นเมทัลชีท
บนโครงหลักมีแปพาดขวางอยู่ใต้แผ่นหลังคา ในตัวอย่างนี้แนวแปขวางแนวลอนที่ลาดลงชายคา แผ่นจึงวางบนแนวรองรับ และแปยังเป็นส่วนที่สกรูยึดแผ่นหลังคาลงไปถึงด้วยครับ
จึงต้องมองทั้งตัวแผ่นและสิ่งที่รองรับมัน แผ่นจะพาดข้ามช่วงกว้างเท่าไรก็ไม่ได้โดยไม่ดูระบบรองรับ ส่วนขนาดและระยะของโครงกับแปต้องเหมาะกับหลังคาแต่ละงานครับ

แผ่นเดียวคลุมไม่พอ จึงมีรอยซ้อนด้านข้าง
เมื่อมีที่รองรับแล้ว แผ่นเดียวก็ยังคลุมบ้านตัวอย่างไม่มิด ต้องเพิ่มแผ่นข้าง ๆ ให้ขอบซ้อนกันตามรูปลอน แผ่นในตัวอย่างพาดยาวจากสันหลังคาลงมาถึงชายคา ส่วนรอยซ้อนด้านข้างเป็นจุดที่แผ่นแต่ละแผ่นมาประกบกันครับ
สกรูยึดถึงแป ส่วนแหวนยางปิดรอบรู
แผ่นที่วางคลุมไว้เฉย ๆ ยังถูกลมยกขึ้นได้ สำหรับหลังคาแบบยึดสกรู สกรูยึดแผ่นจะผ่านตัวแผ่นลงไปถึงแปที่รองรับอยู่ข้างใต้ ชุดยึดจึงมีหน้าที่ต้านแรงยกและยึดแผ่นเข้ากับส่วนรองรับครับ
แต่จุดที่สกรูผ่านแผ่นก็เป็นทางที่น้ำอาจซึมเข้าได้ สกรูจึงใช้คู่กับแหวนยางใต้หัวเพื่อช่วยปิดรอบรู แหวนที่แนบพอดีมีความสำคัญ ถ้าหลวมหรือขันจนแหวนบี้เสียรูป การปิดรอบรูก็อาจทำได้ไม่ดีครับ

ครอบสันกับครอบข้าง ป้องกันคนละแนว
ตรงยอดหลังคาทรงจั่วเป็นแนวที่ผืนหลังคาสองด้านมาบรรจบกัน จึงมีครอบสันพาดช่วยป้องกันน้ำเข้าตรงรอยต่อนั้น โดยรูปทรงและขอบครอบต้องเข้ากับหลังคาที่ใช้ครับ
ส่วนครอบข้างอยู่ตามขอบลาดตรงหน้าจั่ว ช่วยป้องกันขอบด้านข้างที่เปิดรับฝนสาด ตำแหน่งนี้ต่างจากสันบนสุด และต่างจากชายคาด้านล่างที่น้ำไหลออกจากหลังคาครับ
ถ้าอยากลดความร้อน เลือกเพิ่มฉนวนให้ตรงระบบ
ถึงมีแผ่นคลุมและเก็บรอยต่อแล้ว ความร้อนจากหลังคายังผ่านเข้าสู่พื้นที่ด้านล่างได้ หากต้องการลดความร้อนที่ส่งเข้าห้อง ก็เลือกเพิ่มฉนวนให้เหมาะกับระบบของอาคารครับ
ในตัวอย่างนี้เลือกฉนวนเส้นใยอยู่เหนือฝ้า มีโครงฝ้ารองรับ และมีพื้นที่ใต้หลังคาคั่นจากแผ่นหลังคาด้านบน ฉนวนช่วยลดความร้อนที่ผ่านจากพื้นที่ใต้หลังคาลงสู่ห้อง โดยยังมีความร้อนผ่านได้อยู่ครับ
ถ้าจะรวบรวมน้ำ ต้องมีทั้งรางรับและทางออก
เมื่อน้ำไหลลงมาถึงชายคา ถ้าต้องการรวบรวมให้ไปยังจุดระบาย ก็เพิ่มรางน้ำที่ขอบล่างหลังคา รางมีตัวยึดรองรับและมีช่องระบายให้น้ำไหลต่อไปได้ครับ
จากช่องระบายของราง ท่อน้ำลงจะพาน้ำผ่านแนวท่อลงไปยังจุดระบายด้านล่าง เส้นทางตั้งแต่รางถึงปลายท่อต้องต่อถึงกัน และพาน้ำไปยังจุดระบายที่จัดไว้โดยไม่ปล่อยเข้าบริเวณฐานอาคารครับ

เข้าใจหน้าที่แต่ละส่วน แล้วคุยเรื่องหลังคาได้ชัดขึ้น
โครงกับแปรองรับแผ่น ชุดสกรูยึดต้านแรงยก แหวนยางและแผ่นครอบช่วยป้องกันน้ำตามจุดต่อ ส่วนฉนวนกับระบบรางน้ำเพิ่มหน้าที่ตามความต้องการของอาคาร แต่ละส่วนจึงทำงานสัมพันธ์กันครับ
เมื่อคุยเรื่องหลังคากับช่าง จึงถามได้ชัดขึ้นว่าแผ่นมีอะไรรองรับ ยึดกับแปอย่างไร เก็บขอบตรงไหน และพาน้ำไปทางใด เพราะแผ่นที่มองเห็นบนผิวหลังคาต้องทำงานร่วมกับส่วนที่อยู่ข้างใต้ด้วยครับ


