หลังคาเมทัลชีทล่อฟ้าผ่าจริงไหม? ความจริงที่หลายบ้านเข้าใจผิด
สารบัญ
หลายบ้านไม่กล้ามุงหลังคาเมทัลชีท เพราะกลัวว่าหลังคาเหล็กจะล่อฟ้าผ่า บางคนถึงกับรีบถอดสร้อยถอดนาฬิกาทุกครั้งที่ฟ้าร้อง ความเชื่อนี้ฟังดูมีเหตุผล เพราะเหล็กนำไฟฟ้าได้ดี แต่ข้อเท็จจริงจากหน่วยงานพยากรณ์อากาศกลับบอกอีกอย่าง บทความนี้อธิบายว่าฟ้าผ่าเลือกลงตรงไหน หลังคาเมทัลชีทกับฟ้าผ่าเกี่ยวกันแค่ไหน และระหว่างฟ้าคะนองควรระวังอะไรในบ้านครับ
หลังคาเมทัลชีทล่อฟ้าผ่าจริงไหม
ไม่จริงครับ หน่วยงานพยากรณ์อากาศแห่งชาติของสหรัฐฯ ระบุไว้ตรง ๆ ว่า การมีโลหะอยู่ตรงไหน ไม่ได้ทำให้ฟ้าผ่าลงตรงนั้นต่างไปเลย สิ่งที่ตัดสินว่าฟ้าจะผ่าลงจุดไหนคือ ความสูง ความแหลม และการตั้งอยู่โดดเดี่ยว ภูเขาที่เป็นหินล้วนยังโดนฟ้าผ่าบ่อย ทั้งที่ไม่มีโลหะเลย
การศึกษาเรื่องหลังคาโลหะกับฟ้าผ่าก็ได้ข้อสรุปเดียวกัน คือวัสดุที่ใช้ทำหลังคาไม่มีผลต่อโอกาสที่อาคารจะโดนฟ้าผ่า หลังคาเหล็กจึงไม่ได้โดนบ่อยกว่าหรือน้อยกว่าหลังคาแบบอื่น
ฟ้าผ่าเลือกลงตรงไหน
ฟ้าผ่าเริ่มจากประจุไฟฟ้าในเมฆ ที่พุ่งลงมาเป็นกิ่ง ๆ ทีละช่วง พอปลายกิ่งเข้าใกล้พื้น ของที่สูงและแหลม เช่น ยอดเสา ยอดตึก หรือยอดไม้ จะส่งประกายไฟเล็ก ๆ ขึ้นไปรับ ประกายจากจุดไหนเชื่อมกับกิ่งจากเมฆได้ก่อน ฟ้าก็ผ่าลงตรงนั้น นี่คือเหตุผลที่ความสูงและความแหลมสำคัญกว่าวัสดุ
อะไรทำให้บ้านเสี่ยงโดนฟ้าผ่า
| ปัจจัย | มีผลไหม |
|---|---|
| ตั้งอยู่บนที่สูง เช่น บนเนินหรือยอดเขา | มีผล ยิ่งสูงยิ่งเสี่ยง |
| สูงกว่าอาคารและต้นไม้รอบข้าง | มีผล |
| อาคารหลังใหญ่ กินพื้นที่มาก | มีผล |
| พื้นที่ที่มีพายุฝนฟ้าคะนองบ่อย | มีผล |
| หลังคาทำจากเหล็กหรือกระเบื้อง | ไม่มีผล |
ในทางกลับกัน บ้านหลังเตี้ยที่อยู่ใกล้อาคารหรือต้นไม้ที่สูงกว่ามาก มีโอกาสโดนฟ้าผ่าตรงน้อยลง เพราะฟ้ามักไปลงที่จุดสูงกว่าก่อน
ฟ้าผ่าซ้ำที่เดิมได้ไหม
ได้ และผ่าซ้ำบ่อยด้วย ความเชื่อว่าฟ้าไม่ผ่าซ้ำที่เดิมเป็นอีกเรื่องที่ไม่จริง จุดที่สูงเด่น แหลม และอยู่โดดเดี่ยว เช่น ยอดตึกระฟ้าหรือเสาส่งสัญญาณ โดนฟ้าผ่าซ้ำได้หลายครั้ง เพราะมันยังเป็นจุดที่ได้เปรียบที่สุดในบริเวณนั้นทุกครั้งที่มีพายุ
ถ้าหลังคาเหล็กโดนฟ้าผ่า จะเกิดอะไรขึ้น
- เหล็กนำไฟฟ้าได้ดี กระแสจึงไหลผ่านไปได้โดยไม่สะสมความร้อนมากเหมือนวัสดุที่ต้านทานไฟฟ้า
- เหล็กไม่ติดไฟ โอกาสเกิดไฟไหม้จากหลังคาจึงน้อยกว่าวัสดุที่ติดไฟได้อย่างไม้
แต่หลังคาเหล็กไม่ได้กันฟ้าผ่า
ข้อนี้สำคัญ หลังคาเหล็กไม่ได้ล่อฟ้าผ่า แต่ก็ไม่ได้ป้องกันบ้านจากฟ้าผ่าเช่นกัน ถ้าบ้านอยู่ในจุดเสี่ยง เช่น อยู่บนที่สูงหรือสูงกว่าทุกอย่างรอบข้าง ทางที่ถูกคือติดตั้งระบบป้องกันฟ้าผ่า ซึ่งประกอบด้วยหลักล่อฟ้าบนจุดสูงสุด สายตัวนำลงดิน และหลักดินที่ฝังลงไปในดิน ระบบนี้ต้องให้ช่างไฟฟ้าออกแบบและติดตั้งตามมาตรฐานการป้องกันฟ้าผ่า ไม่ใช่ต่อสายเองแบบลองผิดลองถูก
ระหว่างฟ้าคะนอง อยู่ในบ้านต้องระวังอะไร
บ้านเป็นที่ปลอดภัยระหว่างฟ้าคะนอง ตราบใดที่ไม่แตะของที่นำไฟฟ้า เพราะถ้าฟ้าผ่าลงบ้านหรือสายไฟใกล้ ๆ กระแสอาจวิ่งมาตามระบบเหล่านี้ได้
- โทรศัพท์บ้านแบบมีสาย (โทรศัพท์มือถือที่ไม่ได้เสียบชาร์จใช้ได้)
- เครื่องใช้ไฟฟ้าที่เสียบปลั๊กอยู่ คอมพิวเตอร์ สายทีวี
- ก๊อกน้ำและระบบประปา งดอาบน้ำล้างจานช่วงฟ้าคะนองหนัก
- ประตูและหน้าต่างโลหะ และไม่ควรยืนชิดหน้าต่าง
ช่วงหน้าฝนยังมีเรื่องหลังคาให้เช็กอีกหลายจุด ดูได้ที่เช็คจุดเสี่ยงหลังคาก่อนหน้าฝน และถ้าฝนตกแล้วหลังคาดังจนคุยกันไม่ได้ อ่านฝนตกหลังคาเมทัลชีทเสียงดัง ตัวการอยู่ใต้หลังคาครับ
สรุป
หลังคาเมทัลชีทไม่ได้ล่อฟ้าผ่า ฟ้าเลือกลงที่จุดสูง แหลม และอยู่โดดเดี่ยว ไม่ได้เลือกตามวัสดุ ถ้าโดนผ่าจริง เหล็กนำไฟฟ้าได้ดีและไม่ติดไฟ แต่หลังคาเหล็กก็ไม่ได้กันฟ้าผ่า บ้านที่อยู่จุดเสี่ยงควรให้ช่างไฟฟ้าติดตั้งระบบป้องกันฟ้าผ่าตามมาตรฐาน และระหว่างฟ้าคะนอง อยู่ในบ้านแล้วอย่าแตะของที่นำไฟฟ้าครับ
